پزشکی و سلامت

کبد چرب و درمان طب سنتی

به گزارش خبرنگار حوزه کلینیک گروه علمی پزشکی باشگاه خبرنگاران، کبد یکی از اعضای رئیسه بدن است که وظیفه رساندن تغذیه به اندام‌های مختلف و رشد و نمو بدن را بر عهده دارد؛ همچنین رفتارها، نگرش‌ها و رژیم غذایی یعنی کیفیت و مقدار غذای مصرفی تاثیر مستقیمی بر روی سلامت کبد دارد.

از دیدگاه روانشناسی خشم و عصبانیت مداوم که از بدترین رفتارهای انسان محسوب می شود م‌ تواند باعث بروز بیماری‌هایی مانند مشکلات کبدی، درد در مفاصل، معده، بیماری‌های قلبی، کیسه صفرا، اسهال و گرفتگی عضلات شود.

کبدچرب؛ عارضه‌ای که می‌تواند منجر به مرگ شود/ نسخه‌های طب سنتی برای درمان کبدچرب

جایگاه کبد در بدن کجاست؟

کبد در پهلوی راست قرار گرفته است و بزرگترین غده بدن محسوب می‌شود. وزن آن در مردان بین یک کیلو و ۳۰۰ گرم تا یک کیلو و ۵۰۰ گرم و در زنان بین یک کیلو تا یک کیلو و ۳۰۰ گرم است.

وظیفه کبد در بدن چیست؟

کبد نقش رشد و نمو، پاکسازی و دفع سمومات بدن و تا حدودی تصفیه خون را برعهده دارد؛ کبد بیش از ۵۰۰ هزار نوع آنزیم ترشح می‌کند و هر آنزیم از چندین نوع اسید آمینه تشکیل می‌شود. کبد مجهز به سلول‌هایی به نام کوپفر است که وظیفه بیگانه خواری را برعهده دارند؛ یعنی اگر اسید معده و بزاق دهان نتوانند میکروبی را که در اثر مصرف غذا یا آب آلوده وارد بدن شده است از بین ببرند، کبد سالم به کمک سلول‌های کوپفر این میکروب‌ها و ویروس‌ها را از بین می‌برد.

کبدچرب؛ عارضه‌ای که می‌تواند منجر به مرگ شود/ نسخه‌های طب سنتی برای درمان کبدچرب

کبد محل ذخیره قند به صورت گلیکوژن و آهن به صورت فریتین است؛ هنگام گرسنگی کبد فرصتی برای پاکسازی و استفاده از مواد ذخیره شده پیدا می‌کند، به طور مثال هنگامی که در ماه مبارک رمضان روزه هستیم کبد شروع به پاکسازی و پس از مصرف اولین وعده غذایی آن را در کبد ذخیره می‌کند به عبارتی کبد مانند یک فیلتر به مواد غذایی مفید اجازه عبور می‌دهد و مانع از ورود ترکیبات مضر می‌شود.


بیشتر بخوانید: چند روش خانگی درمان کبد چرب+ علل و علائم کبد چرب


مواد غذایی موثر در بروز کبد چرب

مصرف برخی از مواد غذایی با برخی از رفتارهای خاص می‌تواند باعث بروز کبد چرب شود. به طور مثال مصرف انواع تنقلات مانند چیپس، پفک، شکلات، شیرینی، ساندویچ‌های سرد و گرم، پیتزا، ترشی، روغن جامد و مایع، قند، شکر، سس‌های صنعتی، برنج فاقد سبوس، ماکارونی، رب صنعتی، گوشت گاو به مقدار زیاد، لبنیات بدون مصلح، نوشابه و مواد غذایی پرچرب و دیر هضم از عوامل ایجاد کبد چرب هستند.

کبدچرب؛ عارضه‌ای که می‌تواند منجر به مرگ شود/ نسخه‌های طب سنتی برای درمان کبدچرب

همچنین بروز یبوست‌های مزمن، استعمال سیگار، قلیان و سایر مواد مخدر و مصرف مشروبات الکلی علاوه بر این که باعث بروز کبد چرب می‌شوند، مشکلات جدی و جبران ناپذیری را برای کبد به وجود می‌آورند.

کبدچرب؛ عارضه‌ای که می‌تواند منجر به مرگ شود/ نسخه‌های طب سنتی برای درمان کبدچرب

یکی دیگر از عواملی که باعث چرب شدن کبد می‌شود پرخوری و عدم تحرک است؛ هنگامی که مقدار انرژی ورودی به بدن بیش از انرژی مصرفی باشد کبد نمی‌تواند سوخت و ساز طبیعی خود را داشته باشد و در نتیجه انرژی اضافه صورت چربی در کبد ذخیره می‌شود و فرد را به کبد چرب مبتلا می‌کند. این امر مخصوصا اگر غذاهای مصرف شده چرب و قندی باشند بیشتر رخ می‌دهد.

کبدچرب؛ عارضه‌ای که می‌تواند منجر به مرگ شود/ نسخه‌های طب سنتی برای درمان کبدچرب

کبدچرب؛ ارمغان رژیم‌های عجیب و غریب لاغری

عامل دیگر در بروز کبد چرب رژیم‌های سخت لاغری است که به صورت خودسرانه یا از منابع نامعتبر دریافت می‌شود. افرادی که سعی دارند با گرسنگی‌های طولانی مدت یا از طریق خوردن غذاهای خاص لاغر شوند متاسفانه نه تنها نمی‌توانند به هدف خود یعنی لاغری برسند بلکه دچار کبد چرب می‌شوند. گاهی به دلیل استفاده از رژیم‌های عجیب و غریب لاغری سیستم گوارشی دچار مشکل می‌شود و زخم معده را به وجود می‌آورد.

کبدچرب؛ عارضه‌ای که می‌تواند منجر به مرگ شود/ نسخه‌های طب سنتی برای درمان کبدچرب

استفاده از رژیم غذایی نامناسب، عصبانیت، خشم، استرس، اضطراب و استفاده از آب‌های آلوده علاوه بر کبد چرب موجب چاقی و لاغری مفرط، بی‌خوابی یا پرخوابی، کسالت، خستگی، سیروز کبدی و حتی هپاتیت می‌شود.

کبدچرب؛ عارضه‌ای که می‌تواند منجر به مرگ شود/ نسخه‌های طب سنتی برای درمان کبدچرب

مصرف زیاد برخی از داروهای مکمل شیمیایی از جمله ویتامین‌ها هم می‌تواند در ایجاد کبد چرب نقش داشته باشد.

برای بررسی و آگاهی از مواد غذایی مفید برای درمان کبد چرب با حیدر عظمایی محقق و پژوهشگر طب سنتی گفت و گو کردیم که در ادامه مشروح آن را می‌خوانید.

مواد غذایی مفید و موثر در رفع کبدچرب

حیدر عظمایی محقق و پژوهشگر طب سنتی در گفت‌وگو با خبرنگار حوزه بهداشت و درمان گروه علمی پزشكی باشگاه خبرنگاران جوان، درباره مواد غذایی مفید برای رفع کبد چرب اظهار کرد: افراد برای بهره مند شدن از یک کبد سالم باید از انواع میوه‌ها و سبزیجات طبیعی و تازه مانند کاهو، خیار، جعفری، هویج، روغن زیتون بودار، روغن کنجد، انار، شاتوت و سالاد فصل به همراه لیموترش و روغن زیتون بودار استفاده کنند و از خوردن سالاد فصل به همراه سس‌های صنعتی پرهیز شود.

کبدچرب؛ عارضه‌ای که می‌تواند منجر به مرگ شود/ نسخه‌های طب سنتی برای درمان کبدچرب

وی افزود: بهتر است از بذرهای ملین مثل خاکشیر، بارهنگ، تخم ریحان، ترنجبین، کرفس و گیاهان دارویی از جمله اسطوخودوس، بادرنجبویه، کاسنی و شاتره، همچنین کدو حلوایی، آلو خورشتی، انجیر و انگور استفاده شود.

عظمایی بیان کرد: همچنین مصرف روزانه ۶ لیوان آب نیم ساعت قبل از غذا و ۲ ساعت بعد از هر وعده غذایی تواند نقش مهم و موثری در سلامت کبد داشته باشد.

کبدچرب؛ عارضه‌ای که می‌تواند منجر به مرگ شود/ نسخه‌های طب سنتی برای درمان کبدچرب

این محقق و پژوهشگر طب سنتی گفت: استفاده از تمبر هندی، گوجه سبز به مقدار کم و مواد لبنی به همراه مصلح‌هایی مانند شوید، گل سرخ، پونه و نعناع از موادغذایی مفید در این زمینه هستند؛ همچنین استفاده از زردچوبه در غذا و مصرف شیرخشت می‌تواند به سلامت کبد کمک کند.

معجون گیاهی فوق‌العاده در رفع کبد چرب

عظمایی اظهار کرد: یکی از معجون‌های فوق‌العاده برای سلامت کبد ترکیبی از عرقیجاتی مثل شاتره، کاسنی، کیالک، بومادران، گزنه، کرفس، خارخاسک، خارشتر، گل ختمی و عسل و سرکه است که می‌تواند سبب پاکسازی بدن از سمومات و رفع کبد چرب، جوش، چربی خون و رفع خارش بدن، همچنین باز شدن رنگ چهره و افزایش نشاط و سلامتی شود.

کبدچرب؛ عارضه‌ای که می‌تواند منجر به مرگ شود/ نسخه‌های طب سنتی برای درمان کبدچرب

وی افزود: برای تهیه این شربت باید تمام عرقیجات ترکیب شوند و هنگام استفاده برای یک لیوان از این شربت یک غذاخوری سکنجبین اضافه شود، همچنین می‌توان به جای سکنجبین یک قاشق غذاخوری سرکه یا عسل اضافه و میل شود. بهترین زمان مصرف این شربت نیم ساعت قبل از غذا و ۲ ساعت بعد از صرف هر وعده غذایی است و می‌توان روزانه ۳ لیوان از آن را میل کرد.

تاثیر فوق‌العاده رب انار در درمان کبدچرب

این محقق و پژوهشگر طب سنتی بیان کرد: مصرف برخی از مواد غذایی تاثیر بسیار فوق العاده‌ای در رفع چربی کبد، چربی خون، فشار و حتی قند خون دارند؛ مصرف رب انار موجب تصفیه خون و تقویت کبد و در نتیجه رفع کبد چرب می‌شود.

کبدچرب؛ عارضه‌ای که می‌تواند منجر به مرگ شود/ نسخه‌های طب سنتی برای درمان کبدچرب

وی افزود: مربای شاتوت یکی دیگر از خوراکی‌های مفید برای کبد چرب است؛ استفاده از شاتوت به همراه عسل موجب تقویت کبد و دفع سمومات بدن می‌شود و حتی سیروز کبدی را از بین می‌برد.


بیشتر بخوانید: درمان کبدچرب با شربتی خوشرنگ/ با این نوشیدنی از شر چاقی خلاص شوید


عظمایی گفت: شربت زردچوبه به همراه زیره، دارچین و عسل یک دمنوش موثر در درمان کبد چرب است.

این محقق و پژوهشگر طب سنتی افزود: مصرف آش انار تاثیر بسیار زیادی در رفع کبد چرب دارد؛ شربت زرشک و عسل هم در این زمینه بسیار مفید است.

کبدچرب؛ عارضه‌ای که می‌تواند منجر به مرگ شود/ نسخه‌های طب سنتی برای درمان کبدچرب

وی بیان کرد: شربت خار مریم یکی دیگر از نوشیدنی‌های فوق العاده در این زمینه محسوب می‌شود؛ برای تهیه این شربت باید عرق خار مریم، کاسنی و شاتره را مخلوط کرد و به همراه عسل میل شود.

نقش سبزیجات در درمان کبدچرب

عظمایی گفت: مصرف سبزیجاتی مثل کرفس، هویج، اسفناج، کاهو، چغندر، جعفری، شلغم، کدو سبز، خیار، کلم پیچ، کلم بروکلی، گل کلم، فلفل دلمه و سیر نقش بسزایی در پاکسازی کبد و کیسه صفرا دارد؛ همچنین جوانه یونجه یکی از جوانه‌های مفید در پاکسازی کبد است.

کبدچرب؛ عارضه‌ای که می‌تواند منجر به مرگ شود/ نسخه‌های طب سنتی برای درمان کبدچرب

این محقق و پژوهشگر طب سنتی اظهار کرد: عناب، آرتیشو، ترنجبین و بیدمشک از مواد غذایی مفید در رفع چربی کبد هستند.

وی گفت: افرادی که دچار یبوست هستند برای رفع آن ترکیبی از ۴۵ گرم برگ سنا، ۱۵ گرم گل سرخ، ۱۵ گرم گل ختمی، ۱۵ گرم تخم گشنیز و ۱۰ گرم انیسون را ترکیب و به شکل دمنوش به همراه عسل قبل از غذا میل کنند.

کبدچرب؛ عارضه‌ای که می‌تواند منجر به مرگ شود/ نسخه‌های طب سنتی برای درمان کبدچرب

عظمایی اظهار کرد: شربت سماق یا استفاده از سماق به همراه غذا یکی دیگر از مواد غذایی مفید است. برای تهیه شربت سماق آن را با تخم شوید و زیره مخلوط و به شکل دمنوش به همراه عسل قبل از غذا مصرف کنید.

این محقق و پژوهشگر طب سنتی بیان کرد: شربت لیمو ترش و عسل و شربت آلوئه ورا ۲ نوشیدنی فوق العاده برای رفع کبد چرب هستند.

انتهای پیام/

باشگاه خبرنگاران جوان علمی پزشکی کلينيک


‌کبد یا همان جگر یکی از مهم‌ترین دستگاه‌های پالاینده بدن است که به طور مختصر فعالیت‌هایی مانند پالایش خون، پروتئین‌سازی، سم‌زدایی، تنظیم قند، ذخیره‌سازی مواد حیاتی‌ و سوخت و ساز را بر عهده دارد.

 کبد چرب به دلیل کاهش تحرک و تغذیه ناصحیح از مشکلات پزشکی رو به گسترش در جهان صنعتی امروز است؛ این بیماری اختلال مزمن و بدون علامت کبدی است که علت آن تجمع چربی و التهاب در کبد است. شایع‌ترین علل کبد چرب در ایران چاقی، دیابت، سوء‌تغذیه و بالا بودن چربی خون است. در کشورهای دیگر دنیا مصرف بالای الکل از شایع‌ترین علت‌ها محسوب می‌شود، اما طب سنتی تدابیر خوبی برای درمان کبد چرب دارد.

علی بهادری، متخصص طب سنتی در گفت‌وگو با ایسنا، در این باره ‌ گفت: امروزه به علت اتخاذ برنامه غذایی ناسالم، کبد چرب شایع شده است. کبد چرب همانند چربی شکم نیست و نباید آن را مشکل ساده کبدی تلقی کرد. لازم است به محض مشخص شدن بیماری، درمان را شروع کرد؛ زیرا به مرور زمان لایه‌های چربی روی کبد رشد می‌کند و سوء هاضمه شدید به وجود می‌آورد. بیشتر افراد متوجه بیماری خود می‌شوند، اما چندان به موضوع درمان آن توجه نمی‌کنند.

وی با اشاره به علایم کبد پرچرب گفت: افراد در هر سنی می‌توانند به کبد چرب مبتلا شوند؛ حتی کودکانی که تحرک ندارند و پرخوری می‌کنند نیز به کبد چرب مبتلا می شوند.

بهادری اضافه کرد: کبد چرب در افرادی که اضافه وزن دارند، بیشتر دیده می‌شود. مبتلایان به این بیماری، بدن سست و لختی دارند و معمولا پوست‌شان سفید است. این گروه بعد از خوردن غذای چرب و سنگین احساس درد و سنگینی در قسمت راست و بالای شکم می‌کنند، ضمن اینکه حس کرختی و سنگینی در کل بدن هم احساس می‌شود.

این متخصص طب سنتی خاطر نشان کرد: پوست مبتلایان به کبد چرب شادابی و طراوت ندارد و معمولا نوعی بدرنگی در پوست ایجاد می‌شود.  سرد بودن بدن یکی دیگر از علائم ابتلا به کبد چرب است؛ طوری که این افراد از گرمایی بودن شکایت دارند ولی در واقع با لمس بدن، سردی بدن کاملا احساس می‌شود.

وی با بیان اینکه عوامل زیادی در سوء هضم نقش دارند و مهم‌ترین آنها خوب نجویدن یا سریع خوردن غذاست، افزود: افرادی که عادت دارند انواع و اقسام غذا را با هم بخورند یا غذاهای دیر هضم و زود هضم را با هم مصرف می‌کنند، بیش از دیگر افراد به مشکلات سوء هضم و کبد چرب دچار می‌شوند. باید به خاطر داشت قبل از اینکه معده از غذای خورده شده کاملا تخلیه نشده، نباید بلافاصله غذای دیگری خورد.

بهادری اضافه کرد: یکی دیگر از عواملی که می تواند باعث ابتلا به کبد چرب شود، عدم رعایت اعتدال در غذا خوردن است، کم خوری یا پرخوری، به ویژه پرخوری می تواند با مشکل سوء هضم همراه باشد.

وی با بیان اینکه هر عاملی که موجب سرد شدن بدن، به ویژه سرد شدن دستگاه گوارش و کبد شود، می تواند باعث ابتلا به کبد چرب شود، بیان کرد: یکی از این عوامل بی حرکتی و سکون است؛ البته فعالیت بیش از حد و سنگین بدنی هم می‌تواند در ابتلا به کبد چرب نقش داشته باشد. خواب، بین شش تا هشت ساعت برای افراد کافی است ولی خواب بیش از اندازه مشکل ساز می‌شود. استرس یکی دیگر از عواملی است که مشکلات گوارشی، بویژه کبد چرب را به همراه دارد، در نتیجه باید این عوامل در زندگی به حداقل برسند.

وی با بیان اینکه درست است نوشیدن آب برای بدن ضروری است ولی نوشیدن آب هم مثل غذا خوردن، اصول خاص خودش را دارد، افزود: نوشیدن آب و مایعات نباید قبل از غذا یا در بین آن باشد. نوشیدن آب و مایعات را باید به یک ساعت قبل از غذا و دو ساعت بعد از غذا موکول کرد.

این متخصص طب سنتی خاطر نشان کرد: مایعات، به ویژه آب هر چه سردتر باشند، آسیب بیشتری برای بدن به همراه دارند، در نتیجه دمای مایعات باید متعادل باشد؛ نوشیدن آب صبح‌ها به صورت ناشتا، اواسط خواب و پس از بیداری ناگهانی، بعد از استحمام، بعد از رابطه جنسی و بعد از ورزش مضر است. نوشیدن آب باید به اندازه نیاز و در حد رفع تشنگی باشد. خود تشنگی می‌تواند به بدن آسیب وارد کند. بنابراین توصیه می‌شود افراد از نوشیدن بیش از اندازه آب یا تشنه ماندن خودداری کنند.

وی انتخاب نوع غذا در پیشگیری از ابتلا به کبد چرب را مهم دانست و افزود: استفاده بیش از اندازه از غذاهایی که طبع سرد، بویژه طبع سرد و تر دارند در تمامی افراد، به خصوص افراد سرد مزاج مشکلات گوارشی به همراه دارد و می‌تواند باعث ابتلا به کبد چرب شود.

بهادری اضافه کرد: انواع ترشی، لبنیات، به ویژه ماست و دوغ، آلو، هلو، مرکبات، گیلاس، آلبالو، خیار، گوجه و… همگی باید در حد اعتدال مصرف شوند؛ چون استفاده بیش از اندازه آنها مشکل‌ساز است.

وی افزود: استفاده بیش از اندازه از غذاهای غلیظ و لزج مانند کله پاچه، حلیم، آش رشته، ماکارونی، لازانیا، پاستا، بامیه، فست فودها، برنج و ماهی (سرد و تر و لزج) و… در ایجاد اختلال سوء هضم و ابتلا به کبد چرب نقش دارند. همچنین استفاده زیاد و مکرر از شیرینی‌های چرب و غلیظ، مانند انواع شیرینی‌های قنادی می‌تواند باعث کبد چرب شود.

وی با بیان اینکه افرادی که به بیماری کبد چرب مبتلا هستند، باید حجم غذای خود را کاهش دهند و از پرخوری بپرهیزند، بیان کرد: روزه‌داری در بهبود وضعیت این افراد تاثیر زیادی دارد. غذای شب باید سبک و با حجم کم باشد، همچنین بین صرف وعده شام تا خواب حداقل دو ساعت فاصله ایجاد شود. این دسته از افراد باید از خوردن غذاهای سرد پرهیز کنند.

بهادری خاطر نشان کرد: استفاده از ادویه‌هایی مثل زیره، زنجبیل، سیاهدانه، آویشن، نعنا، فلفل، دارچین، میخک و هل در غذاها به دلیل خاصیت گرمی می‌تواند مفید واقع شود. این ادویه‌ها در تقویت کبد هم نقش دارند. افرادی که تمایل به مصرف ماست و دوغ دارند، باید ماست را به صورت چکیده و در حجم کم مصرف کنند و دوغ را با استفاده از ماست چکیده درست کنند. همچنین مصرف سبزیجات و زیتون همراه با غذا ایرادی ندارد، ولی ماست نباید همراه با غذا مصرف شود.

این متخصص طب سنتی اضافه کرد: استفاده از نبات و عسل هم در برطرف کردن سردی می‌تواند مفید باشد؛ به طور کلی استفاده از غذاهای گرم توصیه می‌شود، ولی نباید در استفاده از غذاهای گرم هم افراط شود.

وی با بیان اینکه  افراد مبتلا به کبد چرب باید از خوردن غذاهای پر رطوبت مثل شیر، میوه‌های آبدار و لبنیات پرهیز کنند یا آنها را با مصلح استفاده کنند، افزود: برای مثال مصلح ماهی، ادویه‌هایی مثل زعفران، فلفل و دارچین است. کباب کردن ماهی و استفاده از ماهی جنوب هم می‌تواند در کاهش سردی و رطوبت موثر باشد.

بهادری به مبتلایان کبد چرب توصیه کرد که برای تقویت کبد از پسته، بادام و فندق استفاده کنند و افزود: این افراد باید روزانه پنج عدد فندق، پنج عدد بادام و سه عدد پسته بخورند. مواد غذایی دیگر وجود دارند که برای کبد مفیدند. برای مثال انجیر و مویز. همچنین ترب و فندق نیز به باز شدن انسداد کبد کمک می کند.

این متخصص طب سنتی اظهار کرد: مبتلایان به کبد چرب به جای استفاده از آب بهتر است ماءالعسل (ترکیب آب و عسل) بنوشند؛ این افراد می‌توانند گاهی اوقات به جای آب، عرق کاسنی و شاتره بنوشند و به نسبت مساوی عرق کاسنی و شاتره را با یکدیگر ترکیب کنند. البته استفاده از رازیانه تنها به خانم‌ها توصیه می‌شود و آقایان نباید از آن استفاده کنند. اگرچه میوه‌های شیرین مثل توت و مویز برای کبد مفیدند، ولی نباید در مصرف آنها افراط کرد.

وی همچنین به افرادی که به کبد چرب مبتلا هستند توصیه کرد که نباید از گوشت‌های غلیظ استفاده کنند و گفت: گوشت گاو، گوساله و شتر در گروه گوشت‌های غلیظ قرار می‌گیرند و نباید مصرف شوند. گوشت گوسفند، مرغ محلی و بلدرچین گزینه های خوبی هستند.

بهادری افزود: خوردن نخودآب که به همراه ادویه‌جات گرم مثل دارچین و زعفران درست شود و در آن شوید وجود داشته باشد، می‌تواند غلظت مواد داخل کبد را کم کند. برای درست کردن نخودآب می‌توان از آب گوشت، نخود، برنج و گوشت استفاده کرد. یکی دیگر از سبزی‌هایی که باعث تقویت کبد می‌شود، شنبلیله است که استفاده از آن در غذاها به بیماران مبتلا به کبد چرب توصیه می‌شود.

به گزارش ایسنا، از آنجا که بیماری کبدچرب از جمله بیماری های خاموش و بی‌نشانه است، پیشگیری از ابتلا به آن در اولویت‌ها قرار می‌گیرد، زیرا این بیماری معمولا زمانی خود را نمایان می‌کند که ذرات چربی بخش زیادی از سلول‌های کبدی را به خود درگیر کرده‌اند.

انتهای پیام

نوشته های مشابه