هنگام بریده شدن ترمز خودرو چه اقدامی انجام دهیم؛ راهنمای جامع و نجات بخش

ترمز بریدن خودرو چیست و چرا اتفاق می افتد

سیستم ترمز خودرو یکی از حیاتی ترین اجزای ایمنی است که وظیفه تبدیل انرژی جنبشی خودرو به انرژی گرمایی از طریق ایجاد اصطکاک را بر عهده دارد. وقتی راننده پدال ترمز را فشار می دهد، نیرو از طریق سیلندر اصلی ترمز و به کمک روغن هیدرولیک به کالیپرها یا سیلندر چرخ ها منتقل می شود. این فرایند باعث فشرده شدن لنت ها روی دیسک یا کاسه ترمز و در نهایت توقف خودرو می گردد. بریدن ترمز به وضعیتی اطلاق می شود که این زنجیره انتقال نیرو به هر دلیلی قطع شده و خودرو علی رغم فشردن پدال، کاهش سرعت قابل توجهی را تجربه نمی کند.

انواع از کار افتادن ترمز ماشین

شناخت دقیق نوع مشکل به راننده کمک می کند تا واکنش مناسب تری نشان دهد. ترمز بریدن معمولاً در دو حالت اصلی رخ می دهد:

علائم هشدار دهنده قبل از بریدن ترمز

سیستم ترمز به ندرت به صورت ناگهانی و بدون هیچ نشانه قبلی از کار می افتد. توجه به علائم زیر می تواند از بروز فاجعه جلوگیری کند:

• نرم شدن غیرعادی پدال ترمز یا نیاز به فشار بیشتر برای توقف.
• شنیدن صدای جیغ، سوت یا ساییدگی فلز روی فلز هنگام ترمزگیری که نشانه تمام شدن لنت است.
• لرزش فرمان یا پدال ترمز هنگام فشار دادن آن که نشان دهنده تاب برداشتن دیسک ترمز است.
• کشیده شدن خودرو به یک سمت هنگام ترمزگیری که بیانگر عمل نکردن یکی از چرخ ها است.
• روشن شدن چراغ هشدار ترمز (علامت تعجب داخل دایره) در پشت آمپر.
• نشت مایع آبی یا قهوه ای روشن زیر خودرو که نشانه نشت روغن ترمز است.

۷ اقدام حیاتی و مرحله به مرحله هنگام بریدن ترمز

در مواجهه با این وضعیت بحرانی، ثانیه ها تعیین کننده هستند. اجرای ترتیبی این اقدامات شانس توقف ایمن را به حداکثر می رساند.

۱. حفظ خونسردی و کنترل ذهن

اولین و دشوارترین قدم، غلبه بر ترس است. وحشت باعث انجماد فکری یا واکنش های هیجانی مانند رها کردن فرمان یا فشار بی مورد پدال گاز می شود. نفس عمیق بکشید و تمرکز خود را بر روی اجرای مراحل بعدی معطوف کنید.

۲. پمپاژ سریع پدال ترمز

اگر ترمز خالی کرده است، پدال را به سرعت و با قدرت چندین بار پشت سر هم فشار دهید و رها کنید. این کار (پمپاژ) ممکن است فشار هیدرولیک باقیمانده در سیستم را جمع آوری کرده و یا در خودروهای قدیمی فاقد سیستم ABS، باعث درگیری مجدد لنت ها شود. اگر خودرو دارای سیستم ترمز دوگانه (Dual-circuit) باشد، ممکن است یکی از مدارها هنوز عملکرد محدودی داشته باشد.

۳. فعال سازی سیستم های هشدار دهنده

بلافاصله چراغ های خطر (فلاشر) را روشن کنید. این کار به رانندگان پشت سر و اطراف اطلاع می دهد که خودروی شما در شرایط اضطراری قرار دارد و باید فاصله ایمنی را رعایت کنند. در صورت نیاز، از بوق ممتد نیز برای هشدار به عابران یا خودروهای جلویی استفاده نمایید.

۴. استفاده از ترمز موتور (دنده معکوس)

این موثرترین روش برای کاهش سرعت بدون تکیه بر سیستم ترمز هیدرولیک است.

۵. استفاده اصولی و پله ای از ترمز دستی

ترمز دستی فقط چرخ های عقب را درگیر می کند. کشیدن ناگهانی و کامل اهرم ترمز دستی در سرعت بالا، باعث قفل شدن چرخ های عقب، از دست رفتن تعادل و چرخش ۳۶۰ درجه ای خودرو (اسپین) می شود. اهرم را به آرامی بالا بکشید، دکمه آزادسازی را فشار داده و نگه دارید، کمی بیشتر بالا بکشید و این کار را به صورت پله ای تکرار کنید تا سرعت به طور محسوسی کاهش یابد.

۶. هدایت خودرو به شانه خاکی یا مسیرهای کم خطر

با کاهش سرعت، به آرامی فرمان را به سمت راست و شانه خاکی جاده بچرخانید. اصطکاک بیشتر شن و ماسه با لاستیک ها به کاهش سرعت کمک می کند. اگر در جاده کوهستانی هستید، به دنبال سربالایی های فرار یا مسیرهایی با شیب مثبت باشید که نیروی جاذبه به توقف خودرو کمک می کند.

۷. استفاده از موانع طبیعی یا مصنوعی (آخرین راهکار)

اگر هیچ یک از روش های فوق جواب نداد و خطر برخورد با مانع بزرگتر یا سقوط وجود داشت، باید از اصطکاک بدنه خودرو با موانع جانبی استفاده کنید. به جای برخورد مستقیم و عمودی، خودرو را به صورت مایل و با زاویه کم به گاردریل های فلزی، دیواره های بتنی، یا بوته های متراکم و درختچه های انعطاف پذیر بچسبانید. این کار باعث خراشیدگی و آسیب به بدنه می شود اما انرژی جنبشی را مستهلک کرده و جان سرنشینان را نجات می دهد.

علل فنی بریدن ترمز خودرو

آگاهی از دلایل این مشکل به پیشگیری از آن کمک می کند. مهم ترین عوامل عبارتند از:

راهکارهای پیشگیری و نگهداری پیشگیرانه

بهترین مدیریت بحران، پیشگیری از وقوع آن است. رعایت نکات زیر ریسک بریدن ترمز را به حداقل می رساند:

• بازدید دوره ای ضخامت لنت و وضعیت دیسک ترمز هر ۱۰۰۰۰ کیلومتر.
• تعویض کامل روغن ترمز هر دو سال یا هر ۴۰۰۰۰ کیلومتر، زیرا روغن ترمز جاذب رطوبت است و وجود آب نقطه جوش آن را کاهش می دهد.
• در سراشیبی های طولانی کوهستانی، به جای تکیه بر پدال ترمز، از دنده سنگین استفاده کنید تا ترمز موتور فشار را از روی سیستم هیدرولیک بردارد.
• پرهیز از رانندگی هیجانی و ترمزهای ناگهانی و مکرر که باعث استهلاک زودرس و داغ شدن سیستم می شود.
• بررسی منظم سطح روغن ترمز در مخزن زیر کاپوت و اطمینان از عدم وجود نشتی در زیر خودرو.

سوالات متداول

جمع بندی

بریدن ترمز خودرو اگرچه یکی از ترسناک ترین تجربیات رانندگی است، اما با دانش کافی و حفظ آرامش قابل مدیریت می باشد. کلید موفقیت در این شرایط، پرهیز از وحشت، پمپاژ پدال، استفاده هوشمندانه از ترمز موتور (دنده معکوس) و در نهایت هدایت کنترل شده خودرو به حاشیه امن جاده است. به یاد داشته باشید که سرویس های دوره ای و توجه به علائم هشدار دهنده، بهترین سرمایه گذاری برای جلوگیری از وقوع چنین حوادثی است. ایمنی شما و سرنشینان در گرو هوشیاری و نگهداری صحیح از سیستم ترمز است.