پزشکی و سلامت

آموزش به بیمار مبتلا به کبد چرب

به گزارش روز جمعه گروه علم و آموزش ایرنا از پایگاه خبری ساینس، بیماری کبد چرب از دهه ۱۹۸۰ میلادی در سراسر جهان رو به افزایش است و در حال حاضر حدود یک چهارم جمعیت جهان و اکثر بزرگسالان مبتلا به دیابت را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

بر اساس آمار این عارضه در آسیا بین سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۷ میلادی به ۴۰ درصد افزایش یافته است که بسیار خطرناک است و می‌تواند در صورت پیشرفت به سیروز و سرطان کبد تبدیل شود.   

‌کبد چرب عارضه‌ای است که به دلیل شیوه زندگی کم‌تحرک، مصرف غذاهای چرب، شیرین و پرکالری بوجود می‌آید. با توجه به گزارش محققان کلینیک کلیولند آمریکا، وجود چربی در کبد طبیعی است؛ ولی زمانی که این میزان افزایش یابد، یعنی بیش از پنج تا ۱۰ درصد از وزن کبد شود، عارضه‌ای به نام کبد چرب به وجود می‌آید.

دو نوع کبد چرب الکلی و غیر الکلی وجود دارد. کبد چرب الکلی به دلیل مصرف الکل بوجود می‌آید. تجمع بیش از اندازه آهن در بدن و چاقی، احتمال ابتلا به کبد چرب الکلی را افزایش می‌دهد. هنوز دلیل قطعی ابتلا به کبد چرب غیر الکلی مشخص نیست؛ ولی محققان احتمال می‌دهند سن، اضافه وزن، دیابت و کلسترول بالا، مهمترین عوامل خطر این عارضه باشند. علل دیگر کبد چرب غیر الکلی استفاده از داروهای مختلف، هپاتیت، بیماری‌های خود ایمنی یا بیماری‌های کبدی ارثی، کاهش سریع وزن  و سوء تغذیه هستند.

مطالعات محققان دانشگاه سیچوان چین نشان می‌دهد اپیدمی کبد چرب مربوط به تغییرات محیطی و سبک زندگی است که همراه با صنعتی شدن سریع در سراسر جهان به ویژه آسیا افزایش یافته است.

این مطالعه با بررسی حدود ۹۰ هزار بزرگسال در چین نشان می‌دهد قرارگرفتن طولانی‌مدت در معرض آلودگی هوا خطر ابتلا به کبد چرب را افزایش می دهد. این احتمال در افراد سیگاری و دارای رژیم غذایی پرچرب بسیار بیشتر است و مصرف الکل نیز آن را تشدید می‌کند. تجمع بیش از حد چربی به ویژه در ناحیه شکم از دیگر عوامل تشدیدکننده این عارضه است. مطالعات قبلی نیز نشان داده بود آلودگی هوا خطر بیماری‌های متابولیکی مانند دیابت را افزایش می‌دهد.

سازمان جهانی بهداشت به تازگی آلودگی هوا را در فهرست عوامل اصلی مرگ و میر و بالاتر از سیگار، الکل و بیماری‌های عفونی قرار داده است.

نتایج این مطالعه در نشریه Hepatology منتشر شده است.


به گزارش ایمنا، افزایش نگرانی‌ها از شیوع فزاینده بیماری کبد چرب و هپاتیت مزمن ناشی از آن (NAFLD )  و NASH  به عنوان یک بیماری بالقوه خطرناک اما کاملا قابل پیشگیری، سبب شد که جهان شاهد نامگذاری ۱۲ ژوئن  به نام روز بین‌المللی«NASH » باشد.

هدف از نام گذاری روز بین‌المللی «NASH » که در ۲۰۱۸ ، اولین سال اجرا را تجربه کرد، جلب  توجهات جهانی در میان جمعیت‌های عمومی، بیماران در معرض خطر، جامعه پزشکی، برنامه ریزان ، مجریان سلامت همگانی و رسانه‌ها به اپیدمی این بیماری خاموش، افزایش آگاهی از علائم و عوامل و یافتن راه‌های بهتر برای تشخیص سریعتر و گزینه‌های موثرتر درمان آن است.

بر اساس اعلام موسسه جهانی کبد (GLOBAL LIVER INSTITUTE )  مستقر در واشینگتن دی سی  ایالات  متحده آمریکا و میزبان روز بین‌المللی NASH  که هماهنگ کننده ده‌ها مرکز مرتبط با بیماری‌های کبد در سراسر جهان برای آموزش و حمایت از بیماران در معرض این بیماری است، نیاز فوری به افزایش آگاهی و آموزش در مورد کبد چرب غیر الکلی بسیار احساس می‌شود.

ابتلای ۱۱۵ میلیون فرد بزرگسال به کبد چرب در جهان

هم اکنون ۱۱۵ میلیون فرد بزرگسال (۱۲ درصد بزرگسالان) در سراسر دنیا تحت تاثیر بیماری کبد چرب قرار دارند. در آمریکا تقریبا ۳۰ میلیون نفر، مبتلا به این بیماری هستند و انتظار می‌رود که تا سال ۲۰۳۰ میزان شیوع آن ۶۳ درصد افزایش پیدا کند.

تلاش‌های جهانی برای ارائه فناورهای جدید تشخیص زودهنگام کبد چرب

تلاش‌های جهانی در پی آنند که موج اپیدمی به سرعت در حال افزایش بیماری کبد چرب (NAFLD‌)  و (NASH ) را متوقف و بلکه معکوس کنند. تمرکز اصلی  برنامه‌ها، ترویج مداخله زودهنگام است؛ از همین رو، علاوه بر مداخلات پیشگیرانه، شرکت‌های بزرگی، هم اکنون رهبری تلاش‌های جهانی برای آزمایشات غیرتهاجمی تشخیص زودهنگام بیماری کبد چرب غیرالکلی را در دست گرفته‌اند تا مانع از شیوع بیشتر این بیماری در جهان شوند.  

کمپین تشکیل یافته‌ای تحت عنوان «فراتر از بیوپسی»، نمونه‌ای دیگر از این تلاشها برای ارائه فناوری‌های غیر تهاجمی جایگزین بیوپسی است.

شش میلیون نفر در جهان، مبتلا به NASH  پیشرفته

بنا بر اظهارات  یونسی، یکی از محققان  برجسته در مطالعه بیماری کبد چرب در کنگره  روز بین‌المللی  NASH  بیش از ۶ میلیون فرد بزرگسال در جهان مبتلا به NASH  پیشرفته هستند و این درحالی است که درمان این بیماران بار اقتصادی بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار به شکل مستقیم و ۹۵.۴ میلیارد دلار به شکل غیرمستقیم تحمیل کرده است.

به گفته وی اگر چه NASH تقریبا ۴۰ سال پیش شناسایی و کشف شده، اما شیوع آن در ۱۵ سال گذشته دو برابر شده  و چالش‌ها  برای بهینه سازی تشخیص بیماری‌ها و مدیریت کنترل آن همچنان باقی است.

 یونسی خاطرنشان کرد: بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۳۰، بیماری کبد چرب غیر الکلی (NAFLD) که با NASH مرتبط است، از ۲۰ درصد به ۲۷ درصد افزایش می‌یابد.

چرا خطر شیوع بیماری کبد چرب غیرالکلی را باید بسیار جدی گرفت؟

 بیماری کبد چرب غیرالکلی به عنوان یک بیماری مزمن، همانند هر بیماری دیگری عوارضی دارد؛ اما آنچه که زنگ خطر جدی آن را به صدا درآورده است، چیست؟

سهم بیماری کبد چرب در سکته‌های قلبی و مغزی و مرگ‌های زودرس

 ملک زاده، رئیس انجمن متخصصین گوارش و کبد ایران در این باره، گفت: نکته مهم در بیماری کبد چرب و هپاتیت مزمن ناشی از آن (NAFLD )  و (NASH)   آن است که عوارض جدی این بیماری، فقط  کبد را درگیر نمی‌کند؛ بیشتر افرادی که به این بیماری مبتلا می‌شوند، حتی ممکن است تا آخر عمر با مشکل کبدی جدی مواجه نشوند، اما می‌توانند مستعد ابتلا به فشار خون بالا، قند خون،  سکته‌های قلبی و مغزی و نارسایی کلیه شوند؛ تا آن جا که مهمترین علت مرگ مبتلایان کبد چرب، سکته‌های قلبی و مغزی است و بیماری کبد چرب سهم عمده‌ای در سکته‌های قلبی و مغزی و در نتیجه  مرگ‌های زودرس دارد.

وی ادامه داد: طبق آمار، ۶۴ درصد افرادی که  بر اثر این بیماری‌ها  در کشور فوت می‌کنند، کمتر از ۷۰ سال دارند و ۲۲ درصد آنها زیر ۵۰ سال هستند و دچار مرگ خیلی زودرس می‌شوند.

 کبد چرب غیرالکلی چیست؟

ملک زاده  اضافه کرد: وجود چربی در کبد طبیعی است، اما اگر میزان چربی کبد، بیش از ۵ تا ۱۰ درصد وزن کل کبد شود، فرد به بیماری کبد چرب دچار شده‌ است؛ یعنی حالتی که کبد در شکستن چربی‌ها دچار مشکل شده و در نتیجه چربی در کبد رسوب می کند. علت اصلی بروز کبد چرب غیرالکلی استعداد ژنتیکی،  بی تحرکی، پرخوری و چاقی  است.

به گفته متخصصان گوارش و کبد، بیماری کبد چرب و هپاتیت مزمن ناشی از آن (NAFLD )  و (NASH ) یک بیماری مزمن است و ظهور علائم بالینی آن در افراد مبتلا بیش از ۳۰ سال طول می‌کشد؛ با این حال، در برخی از بیماران  می‌تواند منجر به نارسایی کبد ( سیروز ) یا کارسینوم سلول‌های کبدی شود.

رئیس انجمن متخصصین گوارش و کبد ایران در این باره ،گفت: مطالعات موجود از نمونه‌های بیوپسی کبدی نشان می‌دهد که نارسایی کبد ( سیروز) در حدود ۲۵ درصد از بیماران مبتلا به  NASH ایجاد می‌شود .

ابتلای سالانه ۱۰ هزار ایرانی به سیروز

به گفته وی، سالانه ۱۰ هزار نفر در ایران مبتلا به نارسایی کبد (سیروز) می‌شوند که از این میان ۵ هزار نفر فوت می‌کنند

رئیس پژوهشکده بیماری‌های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران تاکید کرد: هم اکنون،  NASH  در ایران ، شایع‌ترین علت بیماری کبد است و پیش بینی می‌شود شیوع آن در آینده افزایش یابد.

 ملک زاده با بیان اینکه متاسفانه سهم سیروز کبدی ناشی از کبد چرب غیرالکلی که عمدتا به دلیل پرخوری، بی تحرکی و چاقی رخ می‌دهد، در بروز نارسایی مزمن کبدی رو به افزایش بوده و بار سیروز ناشی از بیماری کبد چرب غیرالکلی، در ایران بسیار بالاتر از سیروز ناشی از هپاتیت مزمن سی یا بی است، اضافه کرد: این مساله می‌تواند موجب نگرانی از افزایش تعداد افراد نیازمند پیوند کبد یا مرگ‌های ناشی از این بیماری در آینده شود.

مرگ سالانه بیش از ۵ هزار ایرانی بر اثر بیماری‌های مزمن کبدی

وی  به آمار مرگ‌های ناشی از نارسایی کبد هر دو جنس در ایران طی سال ۹۶ اشاره کرد و گفت: در سال ۹۶،  ۵ هزار و ۴۰۰  نفر در کشور، بر اثر بیماری‌های مزمن کبدی جان خود را از دست دادند که از این مجموع، ۴ هزار، شامل ۳ هزار فرد (۵۶ درصد) زیر ۷۰ سال و ۱۰۰۰ فرد (۱۹ درصد) زیر ۵۰ سال بوده و دچار مرگ زودرس و خیلی زودرس شدند.

مرگ زودرس ۳۲ هزار ایرانی  بر اثر بیماری های گوارش و کبد

رئیس انجمن متخصصین گوارش و کبد ایران همچنین با اشاره به  ۳۲ هزار مرگ زودرس سالانه ناشی از بیماری‌های گوارش و کبد در ایران (۵۹ درصد زیر ۷۰ سال و ۱۷ درصد زیر ۵۰ سال)،  سهم سیروز کبدی را از میان این مرگ‌ها شامل بیش از ۵ هزار مورد در سال برشمرد و گفت: متاسفانه ۶۴ درصد مرگ‌های ناشی از سیروز کبدی زیر ۷۰ سال و ۲۲ درصد نیز زیر ۵۰ سال هستند.

چاقی، مهمترین عامل خطر ابتلا به کبد چرب غیرالکلی

به گفته ملک زاده، آنچه در نتایج تمام مطالعات مرتبط با بیماری قابل کنترل کبد چرب غیرالکلی ، به شکلی مشهود به اثبات رسیده، ارتباط قوی چاقی به ویژه چاقی شکمی با ابتلا به این بیماری است؛ به طوری که ۷۰ درصد بیماران مبتلا به کبد چرب غیرالکلی را افراد چاق تشکیل می‌دهند که البته  دیابت و بالا بودن چربی‌های خون نیز از علل زمینه‌ای بیماری است.

۲۹ میلیون ایرانی چاق و دارای اضافه وزن

معاون تحقیقات وزیر بهداشت گفت: خطر بروز کبد چرب غیرالکلی با افزایش چاقی بسیار جدی می‌شود ؛ این درحالی است که متاسفانه چاقی در ایران طی ۲۰ سال گذشته  به سرعت افزایش یافته است. هم اکنون ۲۹ میلیون ایرانی دارای چاقی و اضافه وزن هستند و ۸۵ درصد ایرانی ها تحرک کافی ندارند.

روستائیان در چاقی از شهرنشین‌ها پیشی گرفتند

استاد گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به تازه ترین مقاله جهانی منتشر شده در نیچر در خصوص روند افزایش شاخص توده بدنی در ۲۰۰  کشور جهان که وی و محققانی از پژوهشکده گوارش و کبد این دانشگاه نیز در آن مشارکت داشته اند،گفت: نتایج آن از پیشی گرفتن شیوع چاقی در روستاها به نسبت شهرهای جهان خبر می‌دهد. شیوع چاقی در ایران به ویژه در روستاها و عمدتا در بین زنان روستایی را نیز به شدت، نگران کننده خواند.

افزایش سرانه مصرف کالری هر ایرانی

وی گفت: میزان مصرف غذای روزانه مردم کشور ما بیشتر شده است؛ به طوری که سرانه مصرف کالری هر ایرانی از ۲ هزار کالری در روز در چند دهه قبل به سه هزار و ۱۰۰ کالری رسیده که از متوسط جهانی حدود ۵۵۰ کالری بیشتر است و بالطبع، این ۳۰ تا ۳۵ درصد کالری اضافی به صورت چربی در بخش‌های مختلف بدن از جمله کبد رسوب می‌کند.
  
این هشدارهای فوق تخصص گوارش و کبد درحالی است که مطالعات جهانی نیز نشان داده‌اند بیش از ۷۰ درصد بیماران مبتلا به NASH ، چاق، حدود ۷۵ درصد مبتلا به دیابت نوع ۲  و ۲۰ تا ۸۰ درصد مبتلا به هیپرلیپیدمی (چربی خون بالا) هستند.

۲۰ درصد افراد مبتلا به کبد چرب لاغر هستند 

  ملک زاده  یادآور شد: ۲۰ درصد افرادی که کبد چرب دارند، لاغر هستند اما چاقی شکمی دارند که علت بدترین نوع کبد چرب غیرالکلی است.

وی تاکید کرد: چاقی شکمی، عمدتا علت ژنتیکی دارد و مبتلایان به آن باید حتما دارو مصرف کنند.

استاد  گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران،   پیشگیری و کنترل بیماری NASH در ایران را بسیار مهم دانست  و تاکید کرد: کاهش پرخوری و افزایش تحرک ، دو نیاز بسیار ضروری برای سلامت کبد ایرانیان است و با رعایت این دو نکته می‌توان بیماری‌های کبدی را تا حد زیادی کنترل کرد.

وی اضافه کرد:اهمیت کنترل اضافه وزن در افراد به اندازه ای است که  آسیبی که چاقی به کبد می‌زند بیشتر از آسیب هپاتیت سی به کبد است.  

علائم بیماری کبد چرب غیرالکلی  

 استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران بیان داشت: داشتن شکم بزرگ علامت مشهودی برای ابتلا به بیماری کبد چرب است؛ اما در اغلب بیماران علائمی همچون  خستگی،  احساس ضعف،  تهوع،  گیجی وعدم تمرکز، احساس درد در قسمت راست و بالای شکم، بزرگ شدن کبد، کاهش وزن  و در صورت ابتلا به سیروز کبدی علائمی چون زردی پوست و چشم ها، نارسایی کبدی، خونریزی داخلی، کاهش وزن ماهیچه ها نیز مشاهده می شود.

راه‌های تشخیص کبد چرب غیرالکلی 

 فوق تخصص بیماری‌های گوارش و کبد، معاینات بدنی شامل بررسی وضعیت شکم، بررسی سابقه علائمی مانند خستگی، کاهش اشتها و کاهش وزن و سایر علائم ابتلا به کبد چرب،  تست‌های خونی( تست آنزیم‌های کبدی که همیشه اولین راه تشخیصی بیماری کبد چرب است) و سونوگرافی کبد را از جمله راه‌های تشخیص بیماری برشمرد.

 درمان کبد چرب غیرالکلی

به گفته رئیس انجمن متخصصین گوارش و کبد ایران، مهم‌ترین درمان کبد چرب غیرالکلی کاهش وزن، پرهیز از پرخوری، افزایش تحرک بدنی و ورزش منظم است. نتایج مطالعات علمی نشان داده است که مصرف مستمر و همزمان استاتین‌ها و آسپرین، روند بیماری را در مبتلایان به کبد چرب کُند می‌کند.

برنامه مداخله ای وزارت بهداشت 

معاون تحقیقات  وزیر بهداشت درباره برنامه‌های مداخله‌ای وزارت بهداشت برای کنترل بیماری کبد چرب غیرالکلی ، به  برنامه کمیته بیماری‌های غیرواگیر اشاره کرد و گفت:  وزارت بهداشت در راستای اجرای سیاست‌های پیشگیرانه و افزایش آگاهی افراد برای خودمراقبتی در برابر بیماری‌های غیرواگیر که هم اکنون سهم ۸۰ درصدی در بار بیماری‌ها دارند، تحقیقات ملی و فروملی  و استانی خود را از سالها پیش آغاز کرده است.

وی ادامه داد: می‌توان گفت اکنون ایران، نمای بسیار مناسب و شفافی از بیماری‌های غیرواگیر در کل استانها را پیش رو دارد و می‌تواند برای پیشگیری از بیماری‌های شایع در استانها سیاست‌گذاری جامعی داشته باشد و بدین ترتیب تا ۵۰ درصد از مرگ‌های زودرس در کشور پیشگیری کند و ۱۰ سال  به طول عمر افراد بیفزاید.

منبع: فارس

کد خبر 379420


ایسنا/اصفهان نتایج یک پژوهش حاکی از این است کاهش مصرف سیگار منجر به کاهش آمینوترانسفرازها و شاخص‌های متابولیک سرمی، اندازه دور کمر و میزان چربی کبد در افراد سیگاری مبتلا به استئاتوهپاتیت غیرالکلی می‌شود.

در حال حاضر استئاتوهپاتیت غیرالکلی شایع‌ترین بیماری مزمن کبدی و پیوند کبد در جهان است. انباشتگی چربی در کبد با آترواسکلروز (رسوب چربی) در عروق قلب و مغز و نیز مرگ و میر و عوارض ناشی از سکته قلبی و مغزی ارتباط دارد. این بیماری با توده چربی احشایی و سندروم متابولیک ارتباط قوی مرتبط است.

تخمین زده شده که میزان وقوع کبد چرب غیرالکلی در جمعیت معمولی حدود ۲۴-۱۰ درصد است. در افراد چاق این مقدار حدود ۱۰۰-۳۰ درصد و در کودکان چاق حدود ۵۲.۸ درصد است.

در پژوهشی که توسط رایکا جمالی، مهدی آقامحمدی، ام‌البنین پاک‌نژاد و شاهرخ کربلایی انجام شد، اثر کاهش مصرف سیگار بر آزمون‌های عملکرد کبد و شاخص‌های متابولیک در بیماران سیگاری مبتال به استئاتوهپاتیت غیرالکلی مورد بررسی قرار گرفت.

این پژوهشگران با بیان اینکه بررسی‌ها نشان می‌دهد، حدود ۲۵ درصد این بیماران ممکن است به سمت سیروز پیش بروند، معتقدند که شواهد روزافزونی وجود دارد که  نشان می‌دهد مصرف سیگار می‌تواند در ایجاد بیماری استئاتوهپاتیت غیرالکلی نقش داشته باشد. همچنین ارتباط مشخصی میان سال‌های مصرف سیگار و شدت فیبروز کبدی با استفاده از بیوپسی کبد نشان داده شده است.

در استئاتوهپاتیت غیرالکلی میزان سوخت وساز چربی داخل سلول‌های کبدی مختل می‌شود و انباشتگی تری‌گلیسیرید در سلول به‌‎وجود می‌آید. این روند با مهار آنزیم‌های مختلفی که در این چرخه سوخت‌وساز قرار دارند، صورت می‌گیرد.

این تیم تحقیقاتی اظهار کردند که دود سیگار با مهار آنزیم ۵ که نقش کلیدی در سنتز تری‌گلیسیرید دارد، باعث تجمع چربی در بافت کبد می‌شود و با توجه به مطالب بیان‌شده به‌نظر می‌رسد که کاهش مصرف سیگار بتواند روند مطلوبی در جهت بهبودی ساختار کبدی و متابولیک در بیماران مبتلا به استئاتوهپاتیت غیرالکلی ایجاد کند.

در این مطالعه که با هدف بررسی اثرات کاهش مصرف سیگار بر آزمون‌های عملکرد کبد و شاخص‌های متابولیک در بیماران سیگاری مبتال به استئاتوهپاتیت غیرالکلی انجام شد، علاوه بر درمان استاندارد، همه بیماران به منظور کاهش مصرف سیگار تحت ۶ جلسه آموزش به روش «مصاحبه انگیزشی» قرار گرفتند. این کارآزمایی شامل دو گروه بود. گروه «موفق» مبتلایان به استئاتوهپاتیت غیرالکلی بودند که کاهش در مصرف سیگار به میزان بیش از ۵۰ درصد را در طول شش ماه درمان داشتند. گروه «ناموفق» نیز مبتلایانی بودند که در مصرف سیگار کاهش کمتر از ۵۰ درصد را داشتند. ۴۳ نفر از بیماران در گروه موفق و ۶۱ نفر در گروه ناموفق بودند.

نتایج پژوهش نشان داد در آنالیز بین گروهی کاهش میانگین میزان فشارخون، اندازه دور کمر، آالنین آمینو ترانسفراز، آلکالین فسفاتاز، قندخون ناشتا، انسولین، تریگلیسیرید، کلسترول، لیپوپروتئین با دانسیته بالا و میزان چربی کبد در پایان تحقیق در گروه موفق بیشتر از گروه ناموفق بود.

همچنین در آنالیز درون گروهی، میزان چربی کبد در گروه ناموفق افزایش و در گروه موفق کاهش داشت. در حالیکه متغیرهای وزن، شاخص توده بدنی، اندازه دور کمر، فشارخون، آلکالین فسفاتاز، قندخون ناشتا، انسولین، تریگلیسیرید، کلسترول و لیپوپروتئین با دانسیته بالا پس از ۶ ماه درمان در هر دو گروه کاهش معنی داری داشتند.

این پژوهش در نهایت نتیجه‌گیری کرد که به‌نظر می‌رسد درمان استاندارد همراه با کاهش مصرف سیگار تأثیر بیشتری نسبت به درمان استاندارد (بدون کاهش مصرف سیگار)، در کاهش آمینوترانسفرازها و شاخص‌های متابولیک سرمی، اندازه دور کمر و میزان چربی کبد در افراد سیگاری مبتلا به استئاتوهپاتیت غیرالکلی دارد.

نتایج این پژوهش در شماره ۴، دوره ۳۴ دوماهنامه فیض دانشگاه علوم پزشکی کاشان منتشر شد.

انتهای پیام

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید