پزشکی و سلامت

ایا کبد چرب باعث چاقی می شود

به گزارش روز یک شنبه پژوهشکده بیماری های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران، رضا ملک زاده با بیان این که رشد چاقی و کم تحرکی در ایران به حد نگران کننده رسیده است، شیوع کبد چرب غیرالکلی را یکی از پیامدهای این روند دانست و گفت: طی سه دهه گذشته، مرگ به علت سیروز کبدی پیشرفته ناشی از کبد چرب غیرالکلی  در ایران، سه برابر شده است.

رییس انجمن متخصصین گوارش و کبد، درباره روند شکل گیری بیماری کبد چرب غیرالکلی گفت: وجود چربی کم در کبد طبیعی است، اما اگر این میزان از چربی بیش از ۵ درصد وزن کل کبد شود، فرد به بیماری کبد چرب غیرالکلی دچار شده‌ است؛ یعنی حالتی که کبد در تحمل و هضم چربی‌ها دچار مشکل شده و در نتیجه، چربی در کبد رسوب می کند.

ملک زاده افزود: بافت چربی در بدن محل ذخیره انرژی اضافی به شکل تری گلیسیرید است. با این حال،  ظرفیت ذخیره سازی بافت چربی محدود است و با اشباع  بافت چربی به دلیل پرخوری، چاقی، کم تحرکی و استعداد ژنتیکی، اسیدهای چرب آزاد شده در جریان خون به کبد می رسند. توانایی کبد برای پذیرش و متابولیسم اسیدهای چرب هم حدی دارد و وقتی حجم اسیدهای چرب آزاد شده در خون بیش از توان و ظرفیت متابولیسم کبد شود، اسیدهای چرب، هم در کبد رسوب می کنند، هم در سایر نقاط بدن بخصوص در دیواره رگها و عروق. رسوب چربی بویژه در دیواره رگهای حساس بدن همچون قلب و مغز، موجب تنگی این عروق شده و مقدمه بروز سکته های قلبی و مغزی را فراهم می آورند.

به گفته وی، در حالی که از شروع رسوب چربی در کبد و بیماری کبد چرب تا بروز نارسایی کبد، ممکن است بین ۲۰ تا ۳۰ سال طول بکشد، اما قبل از آن ، تنگی عروق قلب و مغز باعث سکته های قلبی و مغزی زودرس در مرگ بیماران مبتلا به کبد چرب غیرالکلی می شود.

نقش بسیار مهم چاقی در ابتلا به کبد چرب غیرالکلی

رییس پژوهشکده بیماری های گوارش و کبد علوم پزشکی تهران، «سندروم متابولیک»، «چاقی شکمی»، «دیابت نوع ۲» و «چربی خون بالا» را مهمترین علل ابتلا به کبد چرب غیرالکلی برشمرد که با شدت یافتن میزان بروز هر یک از این عوامل خطر، مرگهای ناشی از بیماری کبدی پیشرفته (سیروز کبدی) نیز افزایش می یابد تا آن جا که ۸۰  درصد بیماران مبتلا به  کبد چرب غیرالکلی و هپاتیت مزمن ناشی از آن ، چاق ، حدود ۷۰ درصد مبتلا به دیابت نوع ۲ و ۵۰ درصد هم مبتلا به چربی خون بالا هستند.

وی تاکید کرد: در بین این عوامل خطر، نقش چاقی و شاخص توده بدنی بالا در ابتلا به کبد چرب غیرالکلی بسیار مهم است. افراد چاق، ظرفیت ذخیره چربی در بافت چربی بدن و کبد را اشباع می کنند و به این ترتیب، رسوب چربی در کبد و دیواره عروق را به تدریج افزایش می دهند.

آیا افراد لاغر هم به کبد چرب غیرالکلی مبتلا می شوند؟

استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران در پاسخ به این پرسش که آیا افراد لاغر هم به کبد چرب غیرالکلی مبتلا می شوند، گفت: رابطه چاقی با کبد چرب غیرالکلی در افراد مختلف، متفاوت است. برخی بیماران بدون بافت چربی اضافی و با وجود لاغری، به کبد چرب مبتلا می شوند. کمتر از ۲۰ درصد افراد مبتلا به کبد چرب، لاغر هستند. در این افراد، امکان ذخیره بافت چربی به هر دلیل از جمله ژنتیکی یا مصرف برخی داروها، محدود است و لذا دارای چاقی شکمی (بدترین نوع چاقی) هستند.

رییس انجمن متخصصین گوارش و کبد درباره علائم هشداردهنده کبد چرب غیر الکلی نیز اظهار کرد: کبد چرب غیرالکلی، هیچ علامت مشهودی ندارد؛ اما در اغلب بیماران نشانه های  خستگی، احساس ضعف،  تهوع،  گیجی و عدم تمرکز، احساس درد در قسمت راست و بالای شکم، بزرگ شدن کبد و در صورت ابتلا به سیروز کبدی، علائمی چون زردی پوست و چشم ها، نارسایی کبدی، خونریزی داخلی  و ورم شکم و پا مشاهده می شود.

به گفته وی اما، یکی از علائم هشدار ابتلا به کبد چرب غیرالکلی اندازه دور شکم است. اندازه مناسب دور شکم در زنان کمتر از  ۸۸ سانت  و در مردان  ۱۰۲  سانت است، لذا هر کس که شکم بزرگی دارد، باید بداند به احتمال قوی، یا مبتلا به کبد چرب غیرالکلی است یا در آینده مبتلا خواهد شد.

فوق تخصص بیماری های گوارش و کبد، آزمایش قند خون ، اندازه گیری آنزیم های کبد (AST/ALT)، سونوگرافی شکم را از راه های تشخیص بیماری کبد چرب غیرالکلی برشمرد و گفت: «افراد سالم» ،«افراد دارای سابقه ژنتیکی و خانوادگی» و «کسانی که دارای شکم بزرگ هستند » ، باید سالی یک بار و «افراد دارای آنزیم های کبدی، قند خون و چربی خون بالا »  هر ۶  ماه یک بار تحت پایش و کنترل قرار گیرند.

استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران ، فیبروز کبدی (سیروز کبدی جبران شده)، سیروز کبدی پیشرفته (جبران نشده)، نارسایی کلیوی، دیابت و … از جمله عوارض کبد چرب غیرالکلی دانست اما تاکید کرد: خطرناکترین عارضه این بیماری، «سکته های قلبی و مغزی» است ؛ به طوری که نزدیک به ۸۰ درصد مبتلایان، قبل از فوت به علت بیماری پیشرفته کبدی (سیروز)، به دلیل سکته های قلبی و مغزی دچار مرگ زودرس (زیر ۷۰ سال) و خیلی زودرس (زیر ۵۰ سال ) می شوند!

درمان دارویی و کنترل غیر دارویی کبد چرب غیرالکلی 

رییس انجمن متخصصین گوارش و کبد در زمینه درمان دارویی کبد چرب غیرالکلی نیز گفت: کبد چرب غیرالکلی، در حال حاضر درمان دارویی (بدان معنا که با مصرف یک یا چند دارو، بهبودی حاصل شود) ندارد؛ بهترین درمان ، همان کنترل وزن یا کاهش وزن با سرعت متناسب ( ۲ تا ۴ کیلوگرم در ماه) برای افراد دارای اضافه وزن است. اگر افراد مبتلا به کبد چرب بتوانند ۱۰ درصد وزنشان را کاهش دهند، در واقع کبد چرب خود را معالجه کرده اند.

رییس پژوهشکده بیماری های گوارش و کبد علوم پزشکی تهران در پاسخ به روشهای کنترل غیردارویی کبد چرب غیرالکلی توضیح داد: فعالیت بدنی منظم (۴۰ دقیقه ورزش روزانه که موجب تعریق شدید بدن شود یا ۱۵۰ تا ۳۰۰ دقیقه ورزش با شدت متوسط به شکل هفتگی و مستمر) ، رژیم غذایی مناسب ( پیروی از رژیم غذایی مدیترانه ای، رژیم غذایی کم کربوهیدرات حاوی میوه و سبزیجات تازه / پروتئین بالا ) پرهیز از پرخوری و دریافت صرفا ۱۵۰۰ کیلو کالری در روز و نه بیشتر (در حال حاضر میزان کالری دریافتی روزانه ایرانی ها ۳ هزار است )،  خودداری از مصرف اسیدهای چرب اشباع شده و غذاهای فرآوری شده، پرهیز از مصرف نوشابه های گازدار، قند ساده و شیرینی جات، مصرف کافی میوه و سبزیجات تازه (میوه ها بهتر است در طول روز و طی ۴ تا ۵ وعده و هر وعده یک میوه مصرف شوند ) از جمله روشهای درمان غیردارویی کبد چرب غیر الکلی است.

به گفته استاد ممتاز دانشگاه علوم پزشکی تهران، بیماران مبتلا به کبد چرب بالای ۴۰ سال می توانند برای پیشگیری از سکته های قلبی و مغزی با نظر پرشک متخصص، تحت درمان با قرص های کاهش دهنده چربی خون (استاتین ها) قرار گیرند و همچنین روزانه یک عدد آسپرین (۸۰ میلی گرم) هم مصرف کنند.

رییس پژوهشکده بیماری های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران گفت: مطالعات متعدد در سطح جهان برای یافتن درمان مناسب بیماری کبد چرب غیرالکلی در جریان است که برخی از آنها در فاز بالینی قرار دارند و امید جدی برای کشف داروی موثر در معالجه کبد چرب در آینده وجود دارد.

 ملک زاده گفت: کسانی که با رعایت رژیم و ورزش باز هم لاغر نمی شوند باید راهکار جراحی برای درمان چاقی را انتخاب کنند که بهترین نوع آن جراحی اسلیو یا کوچک کردن معده است.


کبد چرب

کبد دومین عضو بزرگ در بدن انسان است و مسئول به اصطلاح رد کردن تمام مواد غذایی و نوشیدنی مصرف شده از صافی است که این بدان معناست که کبد فاکتورهای مضرر مواد غذایی را گرفته و آنها را به صورتی بدون ضرر وارد سیستم های دیگر بدن می کند. کبد به طور طبیعی خود را توسط سلول هایی ترمیم و پاکسازی میکند اما اگر فاکتورهای منفی وارد شده بیار باشند در این کار اختلال رخ می دهد.

 وجود چربی در کبد هر انسانی طبیعی است اما اگر کبدی دارای 5 تا 10 درصد چربی باشد کبد چرب نامیده می شود.

کبد چرب یک موقعیت مخرب را در بدن ایجاد می کند و بدتر اینکه هیچ علامت هشدار دهنده ای در ابتلا ندارد.

10 تا 20 درصد مردم آمریکا مبتلا به کبد چرب هستند و این آمار برای ایرانیان چیزی بالغ بر 40 درصد است و این هشدار بزرگی برای مردم ایران محسوب می شود.

علایم کبد چرب

کبد چرب معمولا یک بیماری خاموش است و بخصوص در مراحل اولیه نشانه‌ای ندارد. زمانیکه بیماری پیشرفت کند، می‌تواندباعث علایم مبهمی همچون:

  • خستگی
  • کاهش وزن و یا کاهش اشتها
  • ضعف
  • تهوع
  • گیجی، مشکل در تصمیم گیری و یا تمرکز

سایر نشانه هایی که ممکن است احساس شود شامل:

  • درد در مرکز و یا سمت راست قسمت بالایی شکم
  • بزرگ شدن کبد

در صورتیکه فرد دچار سیروز کبدی هم شود، علایم زیر ممکن است رخ دهند:

  • احتباس مایعات
  • کاهش ماهیچه ها
  • خونریزی داخلی
  • زردی پوت و چشم ها
  • نارسایی کبدی

چاقی و کبد چرب

آیا «چاقی» بیماری است؟بیماری کبد چرب در افراد چاق شایع است، در اکثر مطالعات انجام شده بین ۶۰ تا ۱۰۰ درصد بیماران مبتلا به کبد چرب، چاق بوده‌اند. عواملی چون عدم تحرک جسمانی، توسعه تکنولوژی، زندگی ماشینی، شهرگرایی و مصرف بی‌رویه مواد غذایی چرب، موجب شده‌اند تا شیوع چاقی روزبه‌روز بیشتر شود. البته بر اساس قد و سن افراد می‌توان وزن ایده‌آل آنها را از جدول بررسی کرد و نسبت وزن به قد و اندازه دور کمر نیز در این زمینه کمک کننده است. هنگامی که انرژی(کالری) ورودی بیش از حد مصرفی باشد، کالری اضافه در بافت چربی ذخیره می‌شود. حال اگر این حالت طولانی مدت باشد، چاقی حاصل خواهد شد.

افراد چاق نسبت به افراد دارای وزن طبیعی، به بو یا مزه غذا به میزان بیشتری پاسخ می‌دهند. حال باید توجه داشت که زیاد خوردن یک علت مهم چاقی است، ولی تنها علت نیست، بلکه عوامل دیگری نظیر تاثیرات محیطی، فرهنگی و ژنتیکی همگی در بروز چاقی دخالت دارند؛ حتی چاقی تنه‌ای یعنی با شکم برجسته در افرادی که نمایه توده بدنی (BMI) طبیعی دارند و اندام‌های آنها چاق نیست، با خطر جدی ابتلا به کبد چرب غیر الکلی همراه است. باید توجه داشت که برخی روش‌های سریع کاهش وزن مانند جراحی یا رژیم‌های بسیار سخت، می‌تواند سبب تشدید بیماری کبد چرب و بیماری کبد شود.

بیماری کبدچرب در کودکان آگاه باشید.

1.چاقی و بیماری کبد چرب در کودکان :

کودکانی که اضافه وزن دارند، از بیماری کبد چرب بیشتر رنج می برند. با این حال چاقی، تنها دلیل برای ابتلا به بیماری کبد چرب در کودکان نیست.

 2. ژنتیک و بیماری کبد چرب در کودکان:

اگر بیماری کبد چرب بیشتر در خانواده شما شایع است و شرایط ابتلا به آن در خانواده نیز وجود دارد، کودکان شما می توانند به   بیماری کبد چرب مبتلا شده و از آن رنج ببرند. چون این بیماری ژنتیکی است، پس می تواند از یک نسل به نسل دیگر منتقل شود.

3.چاقی مادر و بیماری کبد چرب در کودکان:

اگر شما به عنوان یک مادر در دوران بارداری، در حالی که در انتظار تولد فرزند خود بودید، دچار چاقی بوده باشید، به احتمال زیاد نوزاد متولد شده نیز از بیماری کبد چرب رنج خواهد برد.

 4.دیابت و هیپرلیپیدمی عامل بیماری کبد چرب در کودکان:

اگر فرزند شما در حال حاضر از سطح دیابت و کلسترول بالا درخون خود رنج می برد، نظارت بر عملکرد کبد او باید به طور منظم انجام شود، برای این که او در معرض ابتلا به کبد چرب غیر الکلی قرار خواهد داشت.

تشخیص بیماری کبد چرب در کودکان

ممکن است پزشک از روش های زیر برای تشخیص بیماری کبد چرب در کودک شما استفاده کند:

 سونوگرافی:

پزشک می تواند از تکنیک تصویربرداری که محبوب و آسان برای بچه ها است، برای تشخیص بیماری کبد چرب در کودک استفاده کند. او ممکن است با این روش نشانه ای از التهاب، زخم و اسکار کبد را که نشان-دهنده انباشته شدن غیر طبیعی چربی در کبد کودکان است، پیدا نماید.

  نمونه برداری از کبد:

پزشک ممکن است یک نمونه کوچک از بافت کبد کودک شما را با استفاده از یک سوزن ویژه و مخصوص که برای این کار طراحی شده بردارد و با بررسی علائم سلول های آسیب دیده و نگاه به درون آن ها، بیماری را تشخیص دهد.

 تست های آزمایشگاهی:

ممکن است پزشک به فرزندتان انجام برخی آزمایشات خون و ادرار را برای بررسی افزایش آنزیم های کبدی در او توصیه کند. او همچنین ممکن است تست گلوکز خوراکی را بر روی کودک شما انجام دهد و مقاومت بدن او به انسولین و دیابت را بررسی کند.

راههای درمان کبد چرب

داروهایی که مقاومت به انسولین را درمان میکنند مانند متفورمین

داشتن رژیم غذایی مناسب به خصوص رژیم غذای حاوی میوه ها و سبزیجات و غذاهای کم چرب

مصرف سیر و پیاز, چغندر , کلم و..

مصرف آب لیمو ترش در آب داغ البته این روش برای افرادی که مشکل معده دارند توصیه نمی شود.

درمان فوری کبد چرب با روش های طبیعی و استفاده از میوه ها مزایایی نسبت به مصرف داروها دارد که اصلی ترین آنها تقوی سیستم ایمنی بدن و افزایش مقاومت در برابر بیماری هاست.

توت و لبو لیمو ازجمله میوه هایی است که در درمان کبد چرب موثر است.

کاهش وزن

خودداری از مصرف خودسرانه دارو در زمان هر نوع بیماری

مصرف ویتامین E البته به اندازه و با مشورت با پزشک

ترک مخدرات

ورزش

خودداری از مصرف مواد غذایی فریز شده – زود پز شده – ترشیجات – رب – سس ها – نمک زیاد – چای پر رنگ – فست فودها – آب همراه غذا – دوغ همراه غذا -تنقلات شور – روغن های سرخ کردنی – لبنیات پر چرب و..

درحال حاضر درمان خاصی برای کبدچرب وجود ندارد. برای درمان کبد چرب می‌بایست سایر مشکلات از جمله دیابت و یا کلسترول درمان گردد. درمان های معمول این بیماری شامل: ترک مصرف الکل، مدیریت کلسترول، کاهش وزن، کنترل قندخون می‌باشد. برای دریافت دارو و توصیه در مورد کنترل و مدیریت سایر بیماری ها و مشکلات که منجر به کبد چرب می‌شوند، باید به پزشک مراجعه نمود.

از سری مطالب پزشکی عمومی وغیر تخصصی سایت(اطلاعات عمومی وغیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

همچنین ببینید
بستن